Bệnh tiêu hóa ở người cao tuổi là một trong những loại bệnh lý phổ biến. Tuổi càng cao, sự lão hóa của cơ thể diễn ra càng nhanh trong đó có sự suy yếu của hệ tiêu hóa. Nếu bệnh tiêu hóa diễn ra lâu ngày sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe của người cao tuổi.

Bình thường, hệ tiêu hóa được chia thành từng phần bao gồm ống tiêu hóa và những cấu trúc phối hợp với từng chức năng riêng. Ống tiêu hóa gồm miệng, hầu, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già, trực tràng, ống hậu môn và hậu môn. Những cấu trúc phối hợp gồm răng, môi, má, lưỡi, tuyến nước bọt, tụy, gan và túi mật. Biến đổi chủ yếu ở hệ tiêu hóa của người cao tuổi là giảm khối lượng dạ dày, chứa được ít thức ăn, ruột có hiện tượng teo nhỏ.

Một số bệnh tiêu hóa thường gặp

Viêm loét dạ dày, tá tràng: Đây là tình trạng xuất hiện một hay nhiều các vết viêm, loét trên bề mặt niêm mạc dạ dày làm cho người bệnh đau đớn. Viêm loét dạ dày là một căn bệnh mạn tính dễ tái phát và có tỉ lệ mắc cao nhất trong các bệnh về đường tiêu hóa. Khi độ toan ở dịch vị giảm (do tuổi cao), vi khuẩn HP sẽ gây viêm loét dạ dày. Ngoài ra, người cao tuổi có thể bị bệnh dạ dày do tác dụng phụ của một số thuốc người cao tuổi hay dùng như thuốc xương khớp, thuốc tim mạch… 

Tiêu chảy: Người già do hệ miễn dịch và tiêu hóa hoạt động kém hơn, đặc biệt là vào thời tiết nắng nóng rất dễ tạo điều kiện cho các yếu tố gây tiêu chảy hoành hành. Tiêu chảy cấp hoặc mạn đều gây mất nước, mất điện giải khiến cơ thể suy kiệt nhanh chóng. Ngoài ra, chất lượng cuộc sống của người bệnh cũng bị giảm sút do cơ thể mệt mỏi, đau đớn, ăn uống kém ngon, lúc nào cũng lo lắng về bệnh tật dẫn đến đau đầu, mất ngủ triền miên, mất hứng thú với cuộc sống, mất tập trung, dễ cáu gắt.

Táo bón: Là vấn đề thường gặp nhất ở người cao tuổi. Táo bón thường mạn tính và ảnh hưởng lớn đến sức khỏe chung, nếu không được điều trị kịp thời có thể đe dọa đến tính mạng. Lý do thường gặp nhất là do chức năng và hệ men tiêu hóa của đường ruột giảm sút, do ít vận động và đặc biệt là do người cao tuổi ít ăn rau. Táo bón rất dễ gây nên bệnh trĩ, nứt kẽ hậu môn cho nên mỗi lần đi ngoài người cao tuổi rất sợ vì phải rặn mạnh sẽ gây đau và chảy máu. Chính vì các lý do đó mà táo bón càng ngày càng nặng thêm gây đau quặn bụng, nhất là vùng bụng dưới và 2 hố chậu…

Sa dạ dày: Sa dạ dày là hiện tượng dạ dày không nằm đúng vị trí của nó. Nếu dạ dày co bóp kém có thể làm dạ dày sa xuống thấp ở các mức độ từ nhẹ tới nặng. Sa dày sẽ làm thức ăn tồn lưu rất lâu trong dạ dày khiến người già cảm thấy nặng bụng. Các cơ ở thành bụng bị “nhẽo”, khi đứng thẳng nhưng bụng cứ “trướng” ra phía trước mà không liên quan đến lớp mỡ dày ở thành bụng cũng gây ra sa dạ dày.

Sỏi mật: Từ tuổi 40, túi mật đã bắt đầu có dấu hiệu “già”, túi mật teo đi (chứa được ít mật), các cơ ở vách túi mật kém sức co bóp (đẩy không hết mật xuống ruột), ngoài ra gan cũng kém sản xuất mật, lượng mật còn sót lại dễ tạo sỏi. Do vậy, người già dễ mắc bệnh sỏi mật hơn người trẻ.

Biện pháp phòng ngừa bệnh tiêu hóa

Chế độ ăn hợp lý: Tùy từng bệnh lý và thể trạng, người bệnh cần có chế độ dinh dưỡng hợp lý. Nên ăn nhiều rau và thức ăn có nhiều chất xơ. Phải đảm bảo ăn chín uống sôi, thức ăn cần được nấu kỹ, ưu tiên thức ăn mềm, loãng. Phải đảm bảo “ăn chín uống sôi”, thức ăn cần được nấu kỹ hơn, ưu tiên thức ăn mềm; không ăn quá no vì sẽ càng làm tăng thêm tình trạng đầy chướng bụng. Không nên uống rượu, bia; không ăn chất cay, nóng như ớt, hành, hạt tiêu… Ăn chậm, nhai kỹ vừa tránh việc bị nghẹn vừa phòng ngừa các bệnh tiêu hóa.

Tập luyện điều độ: Ngoài dinh dưỡng, người cao tuổi nên tạo thói quen luyện tập thể thao hàng ngày để vừa cải thiện chức năng tiêu hóa, vừa tăng cường sức khỏe. Hàng ngày không nên ngồi lâu một chỗ vì các tư thế này một mặt gây cản trở sự chuyển vận, lưu thông trong ống tiêu hóa, mặt khác làm ức chế nhu động các cơ trơn dạ dày – ruột. Chỉ cần vận động nhẹ nhàng như xoa bóp vùng bụng, các cơ bắp hoặc đi bộ (có thể đi trong nhà, trong sân). Thời gian vận động không nên quá dài, chỉ khoảng 60 phút/ngày chia thành 2-3 lần tập là vừa. 

Uống nhiều nước: Để tránh táo bón, người cao tuổi cần uống đủ nước để giúp quá trình tiêu hóa diễn ra bình thường, ngăn ngừa các bệnh tiêu hóa. Trung bình lượng nước uống một ngày đêm khoảng 2 lít. Bên cạnh đó, cần bổ sung thêm các thực phẩm giàu chất xơ như khoai lang hay các loại rau như rau đay, mồng tơi…